Jak udowodnić, że zdrada doprowadziła do rozkładu małżeństwa?
30 czerwca 2016
Czy ojciec jest bez szans w walce o opiekę nad dzieckiem po rozwodzie?
29 sierpnia 2016

Choroba (psychiczna) jednego z małżonków, a kwestia alimentów.

Obowiązek alimentacyjny, czyli dostarczanie osobie uprawnionej środków finansowych bądź środków wychowania, jest jednym z podstawowych obowiązków jaki istnieje pomiędzy rodzicami, a dzieckiem i jaki może powstać pomiędzy byłymi małżonkami. Zakres obowiązku alimentacyjnego regulują oczywiście przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, pamiętać więc należy, że sąd, ustalając wysokość należnych alimentów, musi kierować się regulacjami w Kodeksie zawartymi, które niestety nie zawsze przystają do rzeczywistości.

Jedną z takich problematycznych kwestii jest ustalenie obowiązku alimentacyjnego w przypadku choroby psychicznej jednego z małżonków, gdyż przepisy niestety nie dają w tym względzie wielu możliwości, szczególnie jeśli chodzi o alimenty względem byłego małżonka.

Zakres obowiązku alimentacyjnego pomiędzy byłymi małżonkami jest nieodłącznie związany z kwestią winy, gdyż zależy od tego który z małżonków, bądź czy oboje małżonkowie, został uznany za winnego rozkładu pożycia małżeńskiego.

W przypadku choroby psychicznej wina w rozkładzie pożycia bywa niestety trudna do ustalenia, ponieważ zdarza się, iż sąd w wyroku orzeka, że winy osobie chorej przypisać nie można, gdyż nie była ona wstanie pokierować swoim działaniem, taka osoba nie będzie więc uznana za winną rozkładu pożycia.

Jeśli jednak sąd dopatrzy się, że zdrowy współmałżonek w pewien sposób również przyczynił się do rozpadu małżeństwa to finalnie tylko on zostanie uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Konsekwencje wyroku rozwodowego, w którym wina została właśnie w taki sposób ustalona mogą więc być dla małżonka zdrowego nad wyraz dotkliwe, gdyż pomimo że wina za rozpad małżeństwa nie leży tylko po jego stronie, gdyż przyczyny prowadzące do ustania pożycia istniały również po stronie osoby chorej, lecz z uwagi na chorobę winy jej przypisać nie można, to jednak w świetle prawa zdrowy małżonek będzie wyłącznie winny, a zatem względem niego zaktualizuje się obowiązek alimentacyjny w szerszym zakresie.

Zgodnie bowiem z obowiązującymi uregulowaniami, jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

Istotne jest, że wskazany obowiązek nie jest ograniczony w czasie, może więc okazać się, że będzie istniał nawet dożywotnio. Pamiętać oczywiście należy, że jeżeli to osoba chora psychicznie zostanie uznana za wyłącznie winną rozkładu małżeństwa, wówczas to zdrowy małżonek będzie mógł wystąpić ze wskazanym roszczeniem alimentacyjnym, istnienie choroby nie stoi bowiem na przeszkodzie takiemu roszczeniu.

Inaczej natomiast obowiązek alimentacyjny kształtuje się, gdy żaden z małżonków nie zostanie uznany za wyłącznie winnego ustania pożycia, bądź gdy wina zostanie przypisana każdemu z nich, gdyż w takiej sytuacji, małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

W takiej sytuacji każdy z małżonków może więc wstąpić względem byłego współmałżonka z roszczeniem alimentacyjnym, jeśli tylko któryś z małżonków popadnie w niedostatek. Istnienie choroby psychicznej po stronie jednego z małżonków wskazanego roszczenia nie wyłącza, choć z całą pewnością wpływa na możliwości zarobkowe takiej osoby, a więc będzie mieć wpływ na wysokość ewentualnego świadczenia alimentacyjnego.

Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jeśli jednak zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Choroba psychiczna jednego z małżonków nie wyłącza również obowiązku alimentacyjnego względem dziecka takiej osoby, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej. Zakres świadczeń alimentacyjnych w takim przypadku zależy oczywiście od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego, istnienie choroby psychicznej może więc mieć wpływ na wysokość należnego świadczenia. W tym miejscu warto przytoczyć stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 28 listopada 1975 r., sygn. akt: III CRN 330/75, które odnosi się do kwestii alimentów od osoby borykającej się z chorobą, w którym Sąd stwierdził, iż „nie można wymagać od inwalidy zwłaszcza zaliczonego do drugiej grupy inwalidzkiej, aby przedsiębrał starania o uzyskanie dochodów z takim wysiłkiem, który przekracza jego możliwości fizyczne i w konsekwencji mógłby zaważyć na jego zdrowiu w sposób ujemny. Ocena możliwości zarobkowych w sensie art. 135 § 1 KRO nie może się wyrażać w wymaganiu aktywizacji działalności zarobkowej z uszczerbkiem dla zdrowia. Przy ocenie zakresu obowiązku alimentacyjnego należy brać pod uwagę także usprawiedliwione potrzeby własne zobowiązanego”.

Reasumując, osoba chora psychicznie może zostać zobowiązana do świadczenia alimentacyjnego, zarówno względem zstępnego, jak i byłego małżonka, jednakże wysokość zasądzonego świadczenia musi uwzględniać również jej potrzeby i możliwości zarobkowe, które z powodu choroby mogą być oczywiście niższe.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *